Dotyczasowe sesje FK
14 czerwca 2008 roku
- Maria Spychalska (IF UW), Niemonotoniczność wnioskowań przyczynowo-skutkowych. Slajdy z wystąpienia
26 kwietnia 2008 roku
- Nina Gierasimczuk (IF UW), Wyuczalność w teorii modeli Slajdy z wystąpienia
5 kwietnia 2008 roku
Formalna teoria przekonywania — wyzwania i perspektywy
Wystąpienia tej sesji będą poświęcone badaniom zespołu PERSEUS w ramach projektu „PERsuasiveness: Studies on the Effective Use of argumentS”. Tematem przewodnim sesji będzie prezentacja modelu procesu przekonywania w ramach formalizmu systemów wieloagentowych. Zaproponowana logika jest wykorzystywana do badania własności systemów, w których interakcje między agentami obejmują między innymi procesy argumentacyjne. Sesja będzie podzielona na trzy wystąpienia:
- Katarzyna Budzyńska (KL UKSW), Filozofia i modelowanie przekonywania
Celem tej części sesji będzie dyskusja wokół założeń dla modelowania procesu przekonywania w systemach wieloagentowych. Aspekty tego procesu, na które kładziemy szczególny nacisk, to jego dynamika ujmowana z punktu widzenia interakcji między agentami oraz siła perswazji, z jaką dany agent oddziałuje na przekonania innych agentów. Podczas wystąpienia w pierwszej kolejności omówię, w jakim stopniu dynamika przekonywania może być wyrażona w różnych modelach formalnych. Dzięki uwzględnieniu tego aspektu możliwe staje się śledzenie zmian, jakie zachodzą w stanach przekonaniowych agentów na każdym pośrednim etapie procesu perswazji. Następnie pokażę, w jaki sposób odzwierciedlić w takim modelu wpływ subiektywnych ocen uczestników przekonywania na jego skuteczność. To znaczy, zaproponuję formalny model, w którym wynik perswazji zależy nie tylko od użytych argumentów, ale również od tego, kto te argumenty przedstawia (proponent) oraz do kogo są one adresowane (audytorium).
- Magdalena Kacprzak (WI PB), Logika dla procesu przekonywania
Do modelowania systemów, w których wspólne przekonania i działania generowane są w warunkach konfliktu opinii poszczególnych stron sporu, konieczne jest rozszerzenie modalnej logiki epistemicznej (standardowo wykorzystywanej do wnioskowania o wiedzy) o elementy zaczerpnięte z teorii perswazji. Dokładniej mówiąc, potrzebne jest stworzenie takiej logiki, która wprowadzałaby wyrażenia pozwalające bezpośrednio opisywać najważniejsze cechy procesu przekonywania, a nie tylko statyczne własności wyrażające co agent wie lub w co wierzy. Dlatego naszym celem jest stworzenie formalizmu rozszerzającego istniejące logiki modalne o brakujące elementy. W naszym wystąpieniu najpierw zaprezentujemy przegląd istniejących logik pod kątem ich przydatności do wnioskowania o procesie przekonywania. Następnie przedstawimy oryginalny pełny system logiczny, który pozwala na formalny opis procesu perswazji przeprowadzanego w systemach wieloagentowych. Zaproponowana logika opiera się na elementach logiki doksastycznej — do modelowania przekonań, logiki ze stopniowalnymi modalnościami — do wyrażania stopni przekonań, oraz logiki algorytmicznej — do opisu zarówno samych argumentów jak i ich wpływu na zmianę przekonań agentów. Pozwala ona na specyfikację jak i weryfikację systemów, w których agenci wpływają wzajemnie na swoje postawy za pomocą procesu przekonywania. Systemy takie znajdują zastosowanie albo do symulacji procesu perswazji zachodzącego w grupie ludzi, albo bezpośrednio od rozwiązywania konfliktów podczas automatycznych negocjacji (np. w e-biznesie).
- Paweł Rembelski (PJWSTK), Implementacja systemów argumentacyjnych
Niezmiernie istotnym aspektem współczesnej nauki, a dokładniej, szeroko pojętych prac badawczych, jest możliwość praktycznego zastosowania otrzymanych rezultatów wraz z kluczowym pojęciem skalowalności rozwiązania. Bazując na tych kryteriach oraz na przedstawionym pełnym systemie logicznym, zaprezentujemy autorskie narzędzie o nazwie PERSEUSZ. Umożliwia ono automatyczną weryfikację i badanie własności systemów wieloagentowych. Istotą działania tego systemu informatycznego jest analiza zarówno globalnych jak i lokalnych cech zadanego modelu, ze szczególnym zwróceniem uwagi na proces perswazji, względem charakterystyk wyrażalnych za pomocą rozważanego formalizmu logicznego. Dzięki temu oraz rozbudowanej interakcji użytkownika z aplikacją PERSEUSZ, narzędzie to spełnia podstawowe własności systemu wspierania procesu podejmowania decyzji. Główną częścią wystąpienia będzie prezentacja możliwości systemu wraz z uzasadnieniem ich praktycznego zastosowania. Pokrótce przedstawimy także aspekty modelowania własności systemów wieloagentowych, z punktu widzenia badania procesu perswazji, z użyciem grafów i algorytmów grafowych. Całość wystąpienia zakończy omówienie implementacji metod badania cech zadanego modelu. Implementacja ta jest oparta na rekurencyjnej analizie wyrażeń ustalonej gramatyki bezkontekstowej oraz wykorzystuje konstrukcje produktu skończonych automatów niedeterministycznych.
15 grudnia 2007 roku
- Joanna Odrowąż-Sypniewska (IF UW), Terminy naturalnorodzajowe
W swoim wystąpieniu chciałabym poruszyć dwa zagadnienia: kwestię znaczenia terminów naturalnorodzajowych oraz kwestię ich sztywności.
Znaczenie. Istniejące koncepcje znaczenia terminów naturalnorodzajowych można podzielić na deskryptywne i niedeskryptywne. Do tych pierwszych zalicza się deskryptywizmy: tradycyjny, wiązkowy, kauzalny, usztywniony i dwuaspektowy. Do tych drugich zaliczyć można koncepcję podobieństwa rodzinnego oraz koncepcję Kripke’owsko-Putnamowską. Jest również koncepcja hybrydowa postulująca powszechną wieloznaczność (deskryptywno-niedeskryptywną) terminów naturalnorodzajowych. Będę próbowała Państwa przekonać, że najbardziej adekwatna dla terminów naturalnorodzajowych jest koncepcja umiarkowanego antydeskryptywizmu: tj. koncepcja, która co prawda przypisuje terminom naturalnym znaczenie, ale głosi, iż to znaczenie nie determinuje odniesienia i jest względem odniesienia wtórne.
Sztywność. Kripke zdefiniował sztywność dla terminów jednostkowych. Rozszerzenie tej definicji na terminy ogólne budzi poważne wątpliwości. Przedstawię semantyczne i metafizyczne interpretacje pojęcia sztywności dla terminów ogólnych oraz problemy z tymi interpretacjami związane. - Cezary Cieśliński (IF UW), Prawda i konserwatywność, cz. 2
W literaturze zaproponowano konserwatywność jako wymóg pod adresem deflacyjnych teorii prawdy. Dało to początek tzw. „argumentowi z konserwatywności” przeciwko deflacjonizmowi: teoria prawdy będąca konserwatywnym rozszerzeniem teorii bazowej S nie może być adekwatna, gdyż nie dowodzi, że wszystkie twierdzenia teorii S są prawdziwe. Będziemy pokazywali, że problemy przed jakimi staje zwolennik konserwatywnej teorii prawdy, mają w istocie bardziej podstawowy charakter: nawet obserwacja, zgodnie z którą logika jest prawdziwa, pozostaje poza jego zasięgiem. Idąc dalej, spróbujemy zbadać granice konserwatywnych teorii prawdy: nasze główne pytanie polega na tym, jakich interesujących uogólnień mogą one dowodzić. Przedstawimy tu pewne wyniki, ale naszkicujemy również pewne zagadnienia otwarte.
Slajdy z pierwszej części wystąpienia
24 listopada 2007 roku
Czas i miejsce: 24 listopada (sobota), godzina 12.15, sala numer 11 (I piętro), Instytut Filozofii UW, Krakowskie Przedmieście 3.
- Adam Przepiórkowski (IPI PAN), Kwantyfikatory
uogólnione i semantyczne ograniczenia na argumenty
dystrybutywnego przyimka PO
W literaturze semantycznej można znaleźć opisy kontekstów charakterystycznych dla pewnych zjawisk opierające się na pojęciu kwantyfikatorów uogólnionych; na przykład angielskie konstrukcje egzystencjalne z pleonastycznym there są analizowane w terminach kwantyfikatorów intersektywnych (Keenan). Celem niniejszego wystąpienia jest poddanie pod dyskusję tezy, że ograniczenia semantyczne na argumenty przyimka dystrybutywnego PO, np. Dałem każdemu po jabłku / po dwa jabłka / po kilka jabłek / ?po wiele jabłek / ?*po większości jabłek / *po wszystkich jabłkach, dają się opisać za pomocą pojęcia kwantyfikatorów kardynalnych. (Definicje odpowiednich klas kwantyfikatorów uogólnionych zostaną podane na początku wystąpienia.) Materiał wystąpienia w dużej mierze pokrywa się ze wstępną wersją nieopublikowanego artykułu dostępnego on-line.
- Marcin Mostowski (IF UW), Poza aksjomatycznym paradygmatem, cz. 2.
17 listopada 2007 roku
Czas i miejsce: 17 listopada (sobota), godzina 12.15, sala numer 11 (I piętro), Instytut Filozofii UW, Krakowskie Przedmieście 3.
- Marcin Mostowski (IF UW), Poza aksjomatycznym paradygmatem
Od czasów Arystotelesa utrwalił się aksjomatyczny wzorzec reprezentowania wiedzy naukowej (w szczególności w naukach ścisłych). Wiadomo od czasów Goedla, że ten paradygmat nie jest wystarczający. W wystąpieniu będzie mowa o możliwych sposobach rozumienia wiedzy jako wykraczającej poza ten paradygmat.
- Cezary Cieśliński (IF UW), Prawda i konserwatywność
W literaturze zaproponowano konserwatywność jako wymóg pod adresem deflacyjnych teorii prawdy. Dało to początek tzw. „argumentowi z konserwatywności” przeciwko deflacjonizmowi: teoria prawdy będąca konserwatywnym rozszerzeniem teorii bazowej S nie może być adekwatna, gdyż nie dowodzi, że wszystkie twierdzenia teorii S są prawdziwe. Będziemy pokazywali, że problemy przed jakimi staje zwolennik konserwatywnej teorii prawdy, mają w istocie bardziej podstawowy charakter: nawet obserwacja, zgodnie z którą logika jest prawdziwa, pozostaje poza jego zasięgiem. Idąc dalej, spróbujemy zbadać granice konserwatywnych teorii prawdy: nasze główne pytanie polega na tym, jakich interesujących uogólnień mogą one dowodzić. Przedstawimy tu pewne wyniki, ale naszkicujemy również pewne zagadnienia otwarte.
Slajdy z wystąpienia
3 marca 2007 roku
- Nina Gierasimczuk (IF UW), Wstęp do teorii wyuczalności. Część druga
Będzie to kontynuacja wystąpienia z poprzedniej sesji FK, zatem warto zapoznać się ze streszczeniem i slajdami ze spotkania z 20 stycznia tego roku.
Slajdy z wystąpienia - Jakub Szymanik (IF UW), Obliczeniowy model rozumienia kwantyfikatorów w świetle badań
neuropsychologicznych
W referacie omówię pierwsze badania neuropsychologiczne nad kwantyfikatorami w języku naturalnym. Wykorzystując technikę neuroobrazowania (fMRI) zbadano jak ludzie rozumieją zdania z kwantyfikatorami. Jako adekwatny model rozważa się tutaj semantykę obliczeniową dla kwantyfikatorów monadycznych. Szczegóły można znaleźć w oryginalnym artykule: Corey T. McMillan, Robin Clark, Peachie Moore, Christian Devita and Murray Grossman Neural basis for generalized quantifier comprehension (Neuropsychologia, Volume 43, Issue 12 , 2005, s. 1729-1737). Następnie wskażę pewne teoretyczne luki w metodologii powyższego badania, aby ostatecznie zaproponować zmodyfikowany eksperyment. Więcej szczegółów można znaleźć w moim artykule: A note on some neuroimaging study of natural language quantifiers comprehension (Neuropsychologia, w druku).
Slajdy z wystąpienia w wersji polskiej i angielskiej.
20 stycznia 2007 roku
- Nina Gierasimczuk (Instytut Filozofii, UW), Wstęp do teorii wyuczalności
Slajdy z wystąpienia [plik PDF].
16 grudnia 2006 roku
- Łukasz Dębowski (Instytut Podstaw Informatyki, PAN), Teorioinformacyjne twierdzenie Goedla, czyli co ma logika do statystyki?
Twierdzenie, o którym chciałbym powiedzieć, jest pomysłem Gregory Chaitina. Mówi ono z grubsza, że dysponując systemem aksjomatów, zapisanym na papierze za pomocą N znaków, nie można udowodnić niekompresowalności dowolnego konkretnego ciągu znaków długości większej niż N + C log N, gdzie C jest pewną stałą.Slajdy z wystąpienia [plik PDF].
Ciągów niekomp3resowalnych jest nieskończenie wiele. Co więcej, są one gęste w zbiorze wszystkich ciagów, gdyż typowe realizacje procesu rzutów uczciwą monetą są niekompresowalne. Widać zatem jasno, że istnienie niedowodliwych faktów jest kwestią tego, że zbiór pewnych konkretnych obiektów jest "zbyt duży", aby go ująć w karby twierdzeń, a nie tylko kwestią tego, że "brzydko bawimy się" negacją i samoodniesieniem.
18 listopada 2006 roku
- Katarzyna Budzyńska (Instytut Filozofii, Uniwersytet Kardynała S. Wyszyńskiego) i Magdalena Kacprzak (Instytut Matematyki i Fizyki, Politechnika Białostocka),
Modelowanie gradacji przekonań w logice wielowartościowej.
Slajdy z wystąpienia [plik PPT]. - Marek Zawadowski (Instytut Matematyki UW), Struktura praporządku kwantyfikatorów w zdaniach elementarnych języka naturalnego.
21 października 2006 roku
- Marcin Mostowski (Instytut Filozofii, Uniwersytet Warszawski), Złożoność obliczeniowa a semantyka języka naturalnego.
- Paweł Rutkowski (Katedra Językoznawstwa Ogólnego i Bałtystyki UW), Generatywna analiza składniowa na przykładzie opisu struktury grupy imiennej.
10 czerwca 2006 roku
- Wojciech Jaworski i Jerzy Tyszkiewicz (Instytut Informatyki, Uniwersytet Warszawski), Komputerowe metody analizy tekstów sumeryjskich [streszczenie — plik PDF]
27 maja 2006 roku
- Katarzyna Budzyńska (Wydział Filozofii Chrześcijańskiej, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego), Argumentacja jako proces poznawczy. Możliwości formalnej reprezentacji przekonań będących przedmiotem dyskusji [streszczenie — plik PDF]
- Łukasz Dębowski (Instytut Podstaw Informatyki, Polska Akademia Nauk), Entropia nadwyżkowa a teksty w języku naturalnym. Jak logiczna niesprzeczność losowego opisywania nieskończonego losowego świata może implikować efektywną wykrywalność podziału tekstów na słowa? [streszczenie — plik PDF]
22 kwietnia 2006 roku
- Joanna Rączaszek-Leonardi (Wydział Psychologii, Uniwersytet Warszawski), Dynamika w języku. Rola symboli językowych [streszczenie — plik PDF]
- Maciej Piasecki (Instytut Informatyki Stosowanej, Politechnika Wrocławska), Samoorganizująca się logika struktur — język logiczny reprezentacji znaczenia tekstu [streszczenie — plik PDF]
25 marca 2006 roku
- Marcin Mostowski (Instytut Filozofii, Uniwersytet Warszawski), Problem nieskończoności w teorii języka i umysłu
- Nina Gierasimczuk (Instytut Filozofii, Uniwersytet Warszawski), Teza Hintikki (na podstawie pracy wspólnej z Jakubem Szymanikiem)